Nasihatnameleri aynı zamanda siyasetname olarak okumak mümkün mü?

Mustafa Tatcı

Mustafa Tatcı hocanın gözünün nurundan süzülen Yunus Emre’den Yolcuya Öğütler kitabı insan bilimlerinin her alanında, her kademeden kişi için bir başucu kitabı olacak nitelikte. Bazı kitaplar bir kez okunur bazısı bir ömür boyu. Yolcu olma haline yolda olma haline bir nihayet olmadığına göre insanın her dem bir öğüte, öğüt veren bir dost sesine ihtiyacı var. Ahmed-i Dai’nin ifadesi ile “Kulak tut söz güherden kıymetlidir; Kulağında bulasın kıymeti dür.” İnsanı yolculuğunun her anında kendi hakikatine davet eden bu öğütlerin her biri paha biçilemez bir inci kıymetinde.

Yunus Emre’nin Risaletün Nushiyyesi’ni aynı zamanda bugüne de göndermelerle dolu bir siyasetname metni olarak okumak da mümkün. Birer ahlaki didaktik metin olarak siyasetnameler nasihatnameler (pendnameler) ile aynı yolun yolcusudur. Osmanlı asırları boyunca güzel örneklerine rastladığımız nasihatname kitapları daha çok geleneğin dünyasına aittir. İlimlerin parçalara ayrılmadığı bir bütün olduğu zamanlarda ahlak, siyaset, hukuk, psikoloji, ekonomi hep aynı kaynaktan beslenen ve birbiri ile konuşabilen alanlardı.

Geleneğin dünyasında devlet de adeta beden mülkünün bir uzantısıdır. Ferdin kendini yönetmesi ile başlayan siyaset iktidar alanını ferdin benliğinin kolektifleşmiş hali olarak değerlendirir. Kişinin nefs atına süvar olup hürriyetini elde etmesi ile adil bir yönetici olması arasında yakın bir ilişki vardır. Dolayısıyla siyasal alan aynı zamanda ahlaki alandır. Birbirinden ayrılmaz. Kendi içinde adaleti bulan kişi ancak bir yönetici olarak adaleti tesis edebilir. Kendini adil bir şekilde yönetebilen kişi tutkularına esir olmadan başkalarını da adalet içinde yönetebilir.

13. asrın hercümercü içinde bir yandan Haçlıların bir yandan Moğolların istilası altında inleyen Anadolu adeta kendini arayan kafası karışık bir insan gibidir. Kendi içinde adaleti, birliği kurabilen nefsin kılıktan kılığa giren askerlerine karşı birliğini bütünlüğünü sağlayan ve ayakları üzerinde dosdoğru durabilen bir yolcu gibi Anadolu da adım adım siyasi dağınıklığını birliğe dönüştürebilmiştir.
Adalet ve ahlak teorileri bağlamında oldukça özgün, çok katmanlı okumalara ve çağdaş göndermelere imkan veren üzerinde detaylı çalışmayı ve siyaset bilimi zaviyesinden bir makale kaleme almayı gerektiren önemli bir eser Yolcuya Öğütler kitabı.

Zülküf Oruç

Risalatun Nushiyye /Yolcuya Öğütler kitabı nihayet çıktı

3 Şubat 2020

Araştırmacı yazar Tatçı: Hikmet ve ilahiler yabancı dillere çevrilmeli

3 Şubat 2020

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir